SPINOZA: INLEIDING IN DE WIJSBEGEERTE
DRIE SOORTEN KENNIS
Er zijn drie soorten van kennis:
1. de 'waan', die ontstaat door de
zintuiglijke indrukken zonder meer.
2. de rationele kennis, die op de
algemene eigenschappen der dingen berust.
3. de 'intuïtieve wetenschap, die
van de volkomen heldere voorstelling van het werkelijke wezen van enige van Gods kenmerken
uitgaat, om tot volledige kennis van het wezen der dingen te komen'
Deze intuïtieve Rede leer ons de
dingen niet als toevallig, maar als noodzakelijk beschouwen, d.w.z. niet in verband met
hun tijdelijk bestaan, maar naar hun eeuwige geaardheid.
Hoe verder de mens in deze kennis
voortschrijdt, des te meer wordt hij van zichzelf en van God bewust.
Hieruit ontstaat noodwendig de geestelijke
liefde tot God.
'Deze soort van kennis is eeuwig en daarom is de geestelijke liefde tot God, die daaruit ontstaat, eeuwig.'
Zintuiglijke kennis (waan)
Ontstaat uit directe zintuiglijke indrukken.
Is onbetrouwbaar en leidt vaak tot misvattingen.
Rationele kennis
Gebaseerd op algemene eigenschappen van dingen.
Geeft een meer betrouwbare en gestructureerde kijk op de werkelijkheid.
Intuïtieve kennis (wetenschap)
Komt voort uit een heldere voorstelling van het wezen van God en zijn kenmerken.
Leidt tot inzicht in de noodzakelijkheid van dingen, niet hun toevalligheid.
Deze kennis is eeuwig en brengt een geestelijke liefde tot God voort, die eveneens eeuwig is.
Hoe verder iemand vordert in intuïtieve kennis, hoe meer hij zich bewust wordt van zichzelf en van God. Dit bewustzijn leidt tot een diepe, blijvende liefde voor het goddelijke.
